Alergia zimą. Co uczula, gdy nie pylą trawy?

Czym są reakcje alergiczne

Alergią nazywamy niewłaściwą, patologiczną reakcję układu odpornościowego na alergeny, które występują w środowisku. U zdrowej osoby takie cząsteczki nie wywołują żadnych dolegliwości. Natomiast u uczulonych, układ odpornościowy reaguje na alergen wytworzeniem przeciwciał (immunoglobulin, głównie klasy IgE) lub pobudzaniem swoistych komórek (m.in. białych krwinek - limfocytów T). W efekcie tego, dochodzi do rozwoju nieprzyjemnych objawów chorobowych, różniących się w zależności od rodzaju alergenu - wziewnego, pokarmowego czy kontaktowego (skóra).

Jedną z najczęściej występujących wziewnych chorób alergicznych jest alergiczny nieżyt nosa, czyli po prostu alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa. W tym schorzeniu, dolegliwości, takie jak kichanie (często salwami), świąd nosa, świąd oczu, wodnisty wyciek z nosa lub jego zatkanie, a dość często także kaszel, mogą występować cały rok albo jedynie sezonowo. Uczulenie na pyłki traw/zbóż, drzew (brzoza, olcha, leszczyna) oraz krzewów/chwastów (bylica, pokrzywa, mniszek lekarski) to najczęstsze przykłady alergii sezonowej. O całorocznej mówimy wówczas, gdy alergeny występują w naszym otoczeniu stale lub przez długie okresy (miesiące). Mogą to być roztocze kurzu domowego, zarodniki grzybów pleśniowych czy alergeny naskórka, wydzielin i wydalin zwierząt domowych. Ich stężenie często się waha, a wraz z nim nasilenie dolegliwości. Jeśli uczula nas kot, a wyjedziemy bez niego na wakacje, logicznym jest, że objawy chorobowe chwilowo ustaną – aż do czasu ponownego kontaktu z pupilem i zaostrzenia alergii. Zima to, wbrew pozorom, również okres, w którym nierzadko choroba się nasila.

Największe zagrożenia dla alergików zimą

Alergicy powinni śledzić kalendarz pylenia roślin, ponieważ nawet zimą mogą występować alergie na pyłki. W styczniu zaczyna pylić leszczyna, a po niej olsza;

Kurz i żyjące w nim roztocze krzu domowego (maleńkie pajęczaki) też są dużym zagrożeniem – zimą pomieszczenia ogrzewają grzejniki – wysoka temperatura pomieszczeń (już powyżej 20 stopni) sprzyja rozwojowi roztoczy, a ciepłe powietrze z kaloryferów unosi kurz, przez co jeszcze łatwiej inhalujemy alergeny. Dodatkowo, dużo częstsze niż w ciepłych miesiącach przebywanie w domach i mieszkaniach wydłuża czas narażenia na uczulające cząstki;

Zima sprzyja braniu gorących kąpieli, co może prowadzić do rozwoju zarodników pleśni w łazience. Warto ograniczyć długość kąpieli albo przynajmniej zostawiać uchylone drzwi w łazience lub zaopatrzyć pomieszczenie w wentylator, który pomoże osuszyć powietrze.

Jak łagodzić objawy zimowej alergii

Każdy alergik wie, że lepiej zapobiegać rozwojowi objawów niż później z nimi walczyć (podobnie zresztą jak w przypadku wielu innych chorób). W tym celu zimą warto szczególnie dbać o porządek w domu, aby nie gromadziły się w nim alergeny. Wskazane jest częste odkurzanie i ścieranie kurzu oraz pranie i zmienianie ręczników i pościeli. Co dla wielu może być zaskoczeniem, miejscem, w którym namnaża się wyjątkowo dużo roztoczy jest łóżko. W nim znajduje się najwięcej naszego złuszczonego naskórka (niewidocznego gołym okiem), będącego pożywieniem dla chorobotwórczych pajęczaków. Do czyszczenia wilgotnych miejsc (łazienka, suszarka na naczynia w kuchni) warto używać środków ze składnikiem grzybobójczym. Dobrze sprawdzi się też domowy oczyszczacz powietrza, zwłaszcza w miastach, zmagających się z nasilonym smogiem, który może nasilać objawy alergiczne. Pamiętajmy też, aby zimą nie przegrzewać pomieszczeń i od czasu do czasu je wietrzyć.

Jeśli rozwiną się u nas dolegliwości, wskazujące na alergiczny nieżyt nosa, konieczna będzie wizyta u alergologa. Specjalista przeprowadzi odpowiednie badania diagnostyczne, po których będzie w stanie określić czynnik uczulający i wdrożyć leczenie. Niemniej jednak warto również wiedzieć, jak doraźnie radzić sobie, gdy dopadną nas objawy. W tym celu dobrze sprawdzi się preparat antyhistaminowy. Przykładem mogą być dostępne bez recepty tabletki, zawierające cetyryzynę, czyli substancję wskazaną w łagodzeniu objawów dotyczących nosa i oczu, związanych z sezonowym i przewlekłym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa. Można ją stosować już od 6-go roku życia dziecka i oczywiście u dorosłych. Preparaty antyhistaminowe to jedna z podstawowych grup leków do walki z alergią. Zalecane są ponadto działające przeciwzapalnie donosowe sterydy czy środki obkurczające naczynia śluzówki nosa. Poza nimi, dobrze sprawdzi się też płukanie nosa i oczu solą fizjologiczną, która pozwoli mechanicznie usunąć uczulające cząstki.

Autor: Lekarz Irena M. Wojtowicz